Republika Litewska

Republika Litewska, Lietuvos Respublika - Litwa lit. Lietuva jest jednym z  państw nadbałtyckich, które znajduje się w Europie Północnej. Od strony zachodniej graniczy z Rosją (obwodem kaliningradzkim) i Polską, od strony wschodniej z Białorusią, a od strony północnej z Łotwą. Litwa jest członkiem NATO oraz Unii Europejskiej. 

Ustrój polityczny Litwy

Republika Litewska (RL) (lit. Lietuvos Respublika (LR)) to oficjalna nazwa dla Litwy. W roku 1992 weszła w życie Konstytucja Republiki Litewskiej, która została zaaprobowana w referendum z 25 października 1992 roku. W kraju litewskim panuje semiprezydencka demokracja, gdzie to konstytucja gwarantuje trójpodział władz. Władzę sądowniczą sprawują niezawisłe sądy (Sąd Najwyższy, Sąd Konstytucyjny oraz Sąd Apelacyjny), a władza ustawodawcza spoczywa w rękach jednoizbowego parlamentu (Seimas), władza wykonawcza – prezydenta i rządu. 

Parlament Litewski 

Podobnie jak w innych krajach nadbałtyckich parlament jest jednoizbowy. Znajduje się w nim 141 posłów, którzy wybierani są raz na 4 lata. Wybory parlamentarne, działają w systemie mieszanym, w którym każdy z obywateli ma 2 głosy: jeden oddaje na kandydata ze swojego okręgu (obowiązuje system większościowy), drugi na kandydata z ogólnokrajowej listy (system proporcjonalny). 

- bierne prawo wyborcze od 25 lat 

- czynne prawo wyborcze od 18 lat

- w litewskich wyborach parlamentarnych obowiązuje 5% próg wyborczy oraz frekwencja 25%

Dominująca pozycję w systemie politycznym kraju ma Litewski Seimas

- powołuje Kontrolerów Państwowych, którzy następnie sprawdzają prawidłowość w zarządzaniu majątkiem państwowym i prawidłowość wykonywania założeń budżetu. Uwaga brak przedstawienia ustawy budżetowej przez rząd nie oznacza jego dymisji jak w Polsce

- głosuje wniosek o zmianę konstytucji (oprócz art.1 i 14 które mogą być zmienione tylko drogą referendum) dwukrotnym głosowaniem 2/3 większości bezwzględnej

- większością 3/5 może pozbawić mandatu deputowanego (w Polsce zniesienie mandatu jest niemożliwe, można jedynie uchylić immunitet)

- zarządza wyborami prezydenta, ale ma możliwość zdjęcia go także z urzędu, bez względu na opinię Sądu Konstytucyjnego, większością kwalifikowaną 3/5 – taki impeachment miał miejsce w 2004 roku wobec prezydenta Paksasa, którego zastąpił poprzedni prezydent Adamkus (który był wybrany w wyborach)

- posiada zapisaną w konstytucji wyłączność ustawodawczą (w przeciwieństwie do Rosji, sąsiada Litwy, gdzie prezydent ma prawo do wydawania dyrektyw z mocą ustaw)

- ma moc zatwierdzania nowego rządu i przez całą kadencję sprawuje nad nim kontrolę (także nad poszczególnymi ministrami) przez tajne, podwójnie głosowane votum nieufności, votum zaufania przy powołaniu nowego gabinetu lub gdy zmieniła się połowa składu obecnego, stworzenie stanowiska lidera opozycji i powszechną praktykę zapytań poselskich